Liên minh châu Âu (EU) đã đạt được một thỏa thuận mang tính ràng buộc pháp lý nhằm cắt giảm 90% lượng khí thải gây ô nhiễm trong giai đoạn từ nay đến năm 2040, dù một số nội dung quan trọng liên quan đến hệ thống giao dịch phát thải vẫn được điều chỉnh lộ trình triển khai.
Theo CNBC, thỏa thuận này đã được Nghị viện châu Âu và các quốc gia thành viên EU thống nhất thông qua vào ngày 9/12, đồng thời đi kèm với việc sửa đổi Luật Khí hậu của EU – khung pháp lý trung tâm cho chiến lược trung hòa carbon của khối.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhấn mạnh:
“EU đang thể hiện cam kết mạnh mẽ đối với hành động khí hậu và Thỏa thuận Paris. Chỉ một tháng sau Hội nghị COP30, chúng tôi đã chuyển từ cam kết sang hành động cụ thể, với mục tiêu được luật hóa là cắt giảm 90% lượng phát thải vào năm 2040.”
Theo bà von der Leyen, đây là một kế hoạch mang tính “thực dụng và linh hoạt”, được thiết kế nhằm vừa thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh, vừa duy trì khả năng cạnh tranh của nền kinh tế châu Âu.
Động lực mới cho đổi mới và khởi nghiệp xanh
Ông Hortense Bioy, Trưởng bộ phận nghiên cứu đầu tư bền vững tại Morningstar Sustainalytics, đánh giá việc đặt ra một mục tiêu ràng buộc pháp lý là bước đi đáng ghi nhận, bởi nó củng cố rõ ràng tham vọng của EU trong việc đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Thỏa thuận được công bố ngay sau Hội nghị các Bên lần thứ 30 (COP30) – Hội nghị Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu, diễn ra tại thành phố Belém (Brazil) từ ngày 10–21/11/2025. Tại đây, các nhà lãnh đạo thế giới đã nhóm họp bên rìa rừng Amazon để thảo luận về lộ trình thực hiện các mục tiêu khí hậu toàn cầu.
Với vai trò Chủ tịch COP30, Brazil đã thúc đẩy một thỏa thuận mang tính dung hòa nhằm tăng cường nguồn lực tài chính cho các quốc gia đang phát triển trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, văn bản cuối cùng không đề cập trực tiếp đến nhiên liệu hóa thạch – một điểm gây nhiều tranh luận.
Đáng chú ý, COP30 ghi nhận sự vắng mặt chưa từng có của các đại diện chính thức từ Mỹ. Điều này diễn ra sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố rút Mỹ khỏi Thỏa thuận Paris vào đầu năm nay – thỏa thuận quốc tế nhằm giới hạn mức tăng nhiệt độ toàn cầu không vượt quá 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp.
Tạo khung pháp lý rõ ràng cho doanh nghiệp và chuỗi cung ứng
Mục tiêu giảm phát thải đến năm 2040 của EU được kỳ vọng sẽ thúc đẩy đổi mới trên toàn bộ chuỗi cung ứng chiến lược, từ vật liệu đất hiếm, công nghệ pin đến các giải pháp lưu trữ năng lượng thế hệ mới. Việc xác lập lộ trình pháp lý rõ ràng giúp doanh nghiệp có tầm nhìn dài hạn trong việc đầu tư và đổi mới công nghệ.
Ông Louis Fearn, Giám đốc mảng đầu tư mạo hiểm InMotion Ventures của Jaguar Land Rover, nhận định:
“Sự kết hợp giữa khung quy định rõ ràng và cam kết duy trì năng lực cạnh tranh trong quá trình chuyển đổi năng lượng đã tạo ra môi trường lý tưởng cho các công ty khởi nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp cung cấp giải pháp giảm phát thải với hiệu quả cao và chi phí thấp.”
Ở góc độ doanh nghiệp năng lượng, ông Bastian Gierull – CEO Octopus Energy Germany – nhấn mạnh rằng bảo vệ khí hậu không nên được nhìn nhận như một gánh nặng, mà là một khoản đầu tư chiến lược dài hạn.
Theo ông, hành động khí hậu chính là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao tính tự chủ, tạo việc làm và kích thích đổi mới. Cam kết mới của EU cho thấy hoàn toàn có thể chống biến đổi khí hậu mà vẫn duy trì sức cạnh tranh của khu vực.
Điều chỉnh lộ trình hệ thống giao dịch phát thải ETS2
Thỏa thuận mới cũng bao gồm việc lùi thời điểm áp dụng Hệ thống giao dịch phát thải mở rộng của EU (ETS2) thêm một năm đối với các lĩnh vực như tòa nhà, giao thông đường bộ và các ngành công nghiệp quy mô nhỏ.
ETS2 là phần mở rộng của thị trường carbon EU, nhằm bao phủ những lĩnh vực chưa nằm trong hệ thống ETS hiện hành được triển khai từ năm 2005. Theo kế hoạch ban đầu, ETS2 sẽ có hiệu lực vào năm 2027, song nay được dời sang năm 2028. Tuy vậy, các yêu cầu về giám sát và báo cáo phát thải vẫn đã có hiệu lực từ năm nay và không bị ảnh hưởng bởi sự điều chỉnh này.
Vai trò và tranh luận xoay quanh tín chỉ carbon
Theo ông Craig Douglas, đối tác tại quỹ đầu tư mạo hiểm World Fund, bất kỳ sự trì hoãn nào trong việc triển khai các chính sách cốt lõi đều có thể gây lo ngại nghiêm trọng. Ông cho rằng nhiều quyết định đầu tư đã được đưa ra dựa trên giả định rằng các quy định sẽ được thực thi đúng lộ trình.
“Luật khí hậu là nền tảng cho quá trình giảm phát thải. Việc trì hoãn hoặc thay đổi đáng kể có thể làm suy yếu niềm tin của nhà đầu tư và làm chậm tiến độ chung. Ưu tiên hàng đầu cần là giữ chi phí giảm phát thải ở mức thấp nhất có thể, cho phép linh hoạt giữa các ngành và xem xét các cơ chế bù đắp hợp lý”, ông Douglas nhận định.
Thỏa thuận của EU cũng cho phép sử dụng tín chỉ carbon như một phần trong chiến lược đạt mục tiêu 2040. Mỗi tín chỉ carbon đại diện cho một tấn CO₂ được loại bỏ hoặc giảm phát thải. Theo đó, EU có thể sử dụng “tín chỉ quốc tế chất lượng cao”, nhưng tỷ trọng không vượt quá 5% tổng nỗ lực giảm phát thải; phần còn lại phải đến từ việc cắt giảm trực tiếp trong nội khối.
Việc sử dụng tín chỉ carbon từng gây nhiều tranh cãi do các vụ việc cho thấy một số tín chỉ không phản ánh đúng mức độ giảm phát thải thực tế. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, thị trường đang chuyển trọng tâm sang chất lượng, tính minh bạch và độ tin cậy của các tín chỉ.
Ông Magnus Drewelies, CEO nền tảng giao dịch tín chỉ carbon Ceezer, cho rằng việc EU đưa tín chỉ carbon vào khung chính sách gửi đi ba thông điệp quan trọng: đạt phát thải ròng bằng 0 đòi hỏi sự linh hoạt; EU sẽ kiên định với tiêu chuẩn chất lượng cao; và khối sẵn sàng hỗ trợ hành động khí hậu toàn cầu thông qua việc mua tín chỉ quốc tế.
Theo ông, việc tích hợp tối đa 5% tín chỉ quốc tế không chỉ giúp hỗ trợ tài chính cho các nỗ lực giảm phát thải toàn cầu mà còn góp phần tối ưu chi phí thực hiện mục tiêu khí hậu, bởi tín chỉ quốc tế thường có giá thấp hơn đáng kể. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của cơ chế này vẫn cần thời gian để được kiểm chứng.
Source: https://vneconomy.vn/chau-au-nhat-tri-den-nam-2040-giam-90-luong-khi-thai.htm
