Luật Hóa chất 2025: Mở ra “không gian phát triển mới” cho ngành công nghiệp nền tảng

Được Quốc hội thông qua vào tháng 6/2025 và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, Luật Hóa chất (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo lập “không gian mới” cho quá trình phát triển của ngành công nghiệp hóa chất – một lĩnh vực nền tảng của nền kinh tế.

Hình thành hành lang pháp lý thúc đẩy phát triển bền vững

Phát biểu tại Hội nghị Hóa học toàn quốc 2025, ông Vương Thành Chung – Phó Cục trưởng Cục Hóa chất (Bộ Công Thương) – nhấn mạnh rằng chủ trương và chính sách của Đảng, Nhà nước đã xác định hóa chất là ngành công nghiệp nền tảng và cần được ưu tiên phát triển.

Theo ông Chung, Chiến lược phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2021–2030 nêu rõ định hướng phát triển các ngành công nghiệp nền tảng gồm năng lượng, luyện kim, cơ khí và hóa chất, đồng thời thúc đẩy kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về công nghiệp hóa, hiện đại hóa đến năm 2030 cũng nhấn mạnh ưu tiên phát triển hóa chất cơ bản, hóa dầu, hóa dược và phân bón.

Kết luận số 81-KL/TW (2024) đặt trọng tâm vào chuyển đổi xanh, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch; Nghị quyết số 57-NQ/TW, 59-NQ/TW và 68-NQ/TW đều khẳng định định hướng hội nhập quốc tế, thúc đẩy khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và thu hút các dự án xanh.

Chiến lược Phát triển ngành công nghiệp hóa chất đến năm 2030, tầm nhìn 2040, được Chính phủ phê duyệt, tạo hành lang pháp lý quan trọng hướng tới một ngành hóa chất hiện đại, tự chủ, an toàn và phát triển bền vững.

Dấu ấn tăng trưởng của ngành hóa chất 2022–2025

Nhờ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, ngành hóa chất đã ghi nhận nhiều bước phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn 2022–2025. Cụ thể, ngành đã thu hút 27 dự án đầu tư với tổng vốn khoảng 100 nghìn tỷ đồng, tập trung vào các lĩnh vực: hóa chất hữu cơ, nguồn điện hóa học – pin năng lượng, hóa chất cơ bản, hóa dầu, khí công nghiệp và phân bón chất lượng cao.

Việt Nam ngày càng được xem là điểm đến hấp dẫn của các tập đoàn hóa chất lớn từ Nhật Bản, Trung Quốc. Một số địa phương như Phú Thọ, Thái Nguyên, Thanh Hóa đã chủ động xây dựng các khu công nghiệp chuyên ngành hóa chất hiện đại, gắn với mô hình kinh tế tuần hoàn và tối ưu hóa lợi thế về logistics, cảng biển. Điều này góp phần hình thành các tổ hợp và chuỗi giá trị công nghiệp hóa chất tại Việt Nam.

Về xuất nhập khẩu, dù nước ta vẫn đang nhập siêu hóa chất, nhưng chất lượng và chủng loại sản phẩm trong nước đã được cải thiện đáng kể, tạo tiền đề giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.

Hoá chất – trụ cột quan trọng của quá trình công nghiệp hóa

Theo ông Vương Thành Chung, ngành hóa chất đóng vai trò then chốt trong hầu hết các lĩnh vực của nền kinh tế: nông nghiệp, công nghiệp chế biến – chế tạo, dệt may – da giày, vật liệu xây dựng, y tế và cả công nghệ cao. Khi xã hội phát triển, nhu cầu về nguyên liệu hóa chất càng lớn, thúc đẩy các ngành sản xuất chủ lực, đồng thời tạo nền tảng cho phát triển khoa học – công nghệ, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.

Những thách thức đặt ra

Bên cạnh những kết quả tích cực, ngành hóa chất vẫn đối diện nhiều khó khăn:

• Nhận thức không đồng đều giữa các địa phương về vai trò của ngành hóa chất.

• Một số địa phương còn e ngại thu hút dự án hóa chất do lo ngại rủi ro môi trường.

• Doanh nghiệp trong nước còn yếu về vốn, công nghệ và khả năng cạnh tranh với doanh nghiệp FDI.

• Dự án hóa chất thường đòi hỏi vốn lớn và công nghệ cao, nhưng các chính sách tín dụng chưa thực sự phù hợp.

• Dữ liệu ngành còn thiếu và phân tán, gây khó khăn cho công tác dự báo và hoạch định chính sách.

Luật Hóa chất 2025: Mở rộng không gian phát triển cho ngành

Để khắc phục hạn chế của Luật Hóa chất năm 2007 và tạo động lực mới cho ngành, Quốc hội đã thông qua Luật Hóa chất sửa đổi năm 2025. Luật bao quát nhiều nhóm chính sách mới như:

• Phát triển công nghiệp hóa chất

• Quản lý hóa chất theo vòng đời

• Quản lý hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm

• An toàn và an ninh hóa chất

Một điểm mới quan trọng của Luật là lần đầu tiên xác định rõ các lĩnh vực công nghiệp hóa chất trọng điểm gồm:

• Hóa chất cơ bản

• Hóa dầu

• Hóa dược

• Phân bón chất lượng cao

• Sản xuất hydro và amoniac xanh

• Khu công nghiệp chuyên ngành hóa chất

• Các tổ hợp hóa chất quy mô lớn

Ưu đãi mạnh mẽ để thu hút đầu tư

Các dự án thuộc lĩnh vực trọng điểm sẽ được hưởng các chính sách ưu đãi đặc biệt, gồm:

• Thuế thu nhập doanh nghiệp ưu đãi 10% trong 15 năm theo Luật Thuế 2025

• Ưu đãi về đất đai

• Hỗ trợ chuyển giao công nghệ

• Ưu đãi tín dụng

• Đào tạo nguồn nhân lực

Các chính sách này tạo khung pháp lý quan trọng nhằm thúc đẩy đầu tư vào những phân ngành chiến lược và mở ra không gian phát triển mới cho ngành công nghiệp hóa chất trong giai đoạn tới.

Luật Hóa chất 2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, được kỳ vọng sẽ giải quyết những vướng mắc còn tồn tại của Luật năm 2007, đồng thời tạo bước đệm mạnh mẽ giúp ngành công nghiệp hóa chất Việt Nam phát triển tự chủ, hiện đại và bền vững trong tương lai.

Source: https://congthuong.vn/luat-hoa-chat-2025-khong-gian-moi-cho-nganh-cong-nghiep-nen-tang-432745.html