Theo đánh giá của Cục Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường), khí thải từ phương tiện giao thông không phải là nguồn gây ô nhiễm không khí lớn nhất tại Hà Nội, chiếm khoảng 15%, tuy nhiên việc giảm phát thải từ giao thông vẫn là một giải pháp thiết yếu và cần thiết.
Chất lượng không khí suy giảm rõ rệt trong các tháng cuối năm
Tại tọa đàm “Chuyển đổi xe xăng sang xe điện: Để không ai bị bỏ lại phía sau” do báo Tiền Phong tổ chức sáng 21/7, bà Nguyễn Hoàng Ánh – Quyền Trưởng phòng Quản lý chất lượng môi trường (Cục Môi trường) – cho biết, trong ba tháng cuối năm 2024, Hà Nội đã ghi nhận tới 47 ngày có chất lượng không khí ở mức rất xấu, với chỉ số AQI cao nhất lên tới 246 – ngưỡng cảnh báo nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng.
Theo thống kê, thành phố Hà Nội đã xác định 5 nhóm nguồn chính gây ô nhiễm không khí, trong đó hoạt động giao thông chiếm 60% tổng phát thải. Tuy nhiên, phân tích chi tiết cho thấy:
-
Khí thải từ phương tiện giao thông chiếm khoảng 15%,
-
Bụi phát sinh do hoạt động giao thông chiếm 23%.
Bà Ánh nhấn mạnh, phần lớn bụi mịn tại Hà Nội hiện nay xuất phát từ:
-
Hoạt động công nghiệp: khoảng 29%,
-
Hoạt động xây dựng: chiếm 17–18%,
-
Hoạt động đốt ngoài trời (rơm rạ, lốp xe, rác thải): khoảng 15–16%.
Các số liệu này được tổng hợp từ nhiều nguồn đo đạc và được đưa vào báo cáo chính thức trình lên Thủ tướng Chính phủ.
Khó khăn trong kiểm kê và đánh giá toàn diện nguồn phát thải
Việc xác định chính xác tỷ lệ đóng góp của từng nguồn gây ô nhiễm còn nhiều hạn chế. Theo bà Ánh, nguyên nhân là do:
-
Các nguồn khí thải phần lớn là nguồn động, liên tục thay đổi theo thời gian và không gian.
-
Kinh phí và phương pháp thực hiện kiểm kê phát thải chưa được chuẩn hóa và chưa đồng bộ.
Dù vậy, theo đánh giá tổng hợp của Cục Môi trường, sự cộng hưởng giữa phát thải giao thông và điều kiện khí tượng là nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng ô nhiễm không khí nghiêm trọng tại Hà Nội. Giai đoạn trước, ô nhiễm thường tập trung vào khung giờ 6–8h sáng. Tuy nhiên, những năm gần đây, mức ô nhiễm đỉnh điểm lại xảy ra trong khoảng 9–12h trưa, cho thấy sự thay đổi theo điều kiện thời tiết và thói quen sinh hoạt – giao thông.
Nguồn ô nhiễm còn đến từ các tỉnh lân cận
Báo cáo nghiên cứu “Không khí sạch cho Hà Nội” do Ngân hàng Thế giới (World Bank) công bố năm 2023 chỉ ra rằng:
-
Khoảng 1/3 lượng bụi mịn PM2.5 tại Hà Nội có nguồn gốc nội đô,
-
2/3 còn lại được vận chuyển từ các khu vực ngoại thành và các tỉnh lân cận.
Cơ cấu nguồn phát sinh PM2.5 bao gồm:
-
25% từ hoạt động giao thông vận tải,
-
35% từ công nghiệp, gồm nhà máy điện, làng nghề…,
-
10% từ khu dân cư, chủ yếu do sử dụng sinh khối (củi, rơm rạ),
-
20% từ hoạt động nông nghiệp (amoniac trong chăn nuôi và phân bón),
-
7% từ đốt phụ phẩm nông nghiệp ngoài trời.
Phân tích chuyên sâu về phương tiện giao thông và mức độ phát thải
PGS.TS Hoàng Anh Lê – Trưởng Bộ môn Quản lý Môi trường, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – chia sẻ rằng, tại Hà Nội:
-
Ban ngày, nguồn phát thải chủ yếu đến từ xe máy,
-
Ban đêm, nguồn phát thải chủ yếu đến từ xe tải hạng nặng,
-
Phát thải thay đổi theo mùa và điều kiện vận hành.
Đặc biệt, xe máy – loại phương tiện phổ biến nhất tại Hà Nội – thường không được trang bị hệ thống xử lý khí thải nên xả thải trực tiếp ra môi trường, mức độ ô nhiễm cao hơn so với ô tô. Hơn nữa, vận tốc trung bình tại Hà Nội chỉ đạt khoảng 35 km/h, làm tăng mức tiêu hao nhiên liệu và phát thải khí độc.
Thực trạng và giải pháp từ chính quyền Hà Nội
Theo ông Phan Trường Thành – Trưởng Phòng Tài chính đầu tư, Sở Xây dựng Hà Nội:
-
Hà Nội hiện có khoảng 6,9 triệu xe máy, trong đó 95% chạy bằng xăng.
-
Riêng khu vực vành đai 1 có khoảng 450.000 xe máy đang lưu hành, chưa tính xe từ bên ngoài vào.
Hiện thành phố đang:
-
Điều tra và khảo sát dữ liệu dân cư, phương tiện tại từng phường, xã,
-
Hoàn thiện cơ chế chính sách và thể chế pháp lý cho đề án “Vùng phát thải thấp”,
-
Phát triển hệ thống giao thông công cộng và cơ sở hạ tầng hỗ trợ xe điện.
Ông Thành khẳng định: “Hà Nội không khuyến khích người dân tiếp tục sử dụng xe máy, đặc biệt là trong nội đô”.
Cần lộ trình rõ ràng và quyết liệt trong chuyển đổi phương tiện
TS Hoàng Dương Tùng – Chủ tịch Mạng lưới Không khí sạch Việt Nam – nhận định rằng chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện tại Hà Nội sẽ gặp nhiều thách thức, song cũng mở ra nhiều cơ hội. Theo ông, điều quan trọng là chính quyền cần công bố rõ ràng lộ trình, chính sách hỗ trợ, giúp người dân tiếp cận phương tiện xanh dễ dàng và thuận tiện hơn, qua đó xây dựng sự đồng thuận xã hội.
Chỉ thị của Thủ tướng về cấm xe chạy xăng trong nội đô Hà Nội
Ngày 12/7/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 20/CT-TTg, yêu cầu Hà Nội triển khai mạnh mẽ lộ trình chuyển đổi phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch:
-
Từ ngày 1/7/2026: Cấm lưu thông mô tô, xe gắn máy chạy xăng trong vành đai 1.
-
Từ ngày 1/1/2028: Hạn chế ô tô cá nhân sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong khu vực vành đai 1 và 2.
-
Từ năm 2030: Áp dụng toàn bộ lệnh cấm và hạn chế đối với xe chạy xăng/dầu trong phạm vi vành đai 3.
Kết luận
Mặc dù khí thải từ phương tiện giao thông không phải là nguồn gây ô nhiễm lớn nhất tại Hà Nội, nhưng trong bối cảnh ô nhiễm không khí đang ở mức báo động, việc chuyển đổi sang phương tiện xanh, giảm phát thải, hiện đại hóa hạ tầng giao thông là điều tất yếu. Sự phối hợp đồng bộ giữa nhà nước, doanh nghiệp và người dân chính là yếu tố then chốt giúp Hà Nội xây dựng đô thị thông minh, bền vững và có môi trường sống trong lành hơn cho các thế hệ tương lai.
Source: https://vnexpress.net/khi-thai-phuong-tien-giao-thong-chiem-15-o-nhiem-khong-khi-o-ha-noi-4916848.html
Có thể bạn quan tâm: Bồn xử lý nước thải tốt nhất hiện nay
Có thể bạn quan tâm: Tháp xử lý khí thải tốt nhất hiện nay
