Trong bối cảnh toàn cầu đang gấp rút tìm kiếm các giải pháp để đạt mục tiêu trung hòa carbon, câu hỏi đặt ra là: Sau khi thu giữ được CO₂, chúng ta sẽ làm gì với lượng khí này? Khác với những hướng đi truyền thống, công ty khởi nghiệp CO2L Tech mang đến một giải pháp sáng tạo: chuyển hóa khí CO₂ thành nguyên liệu hữu ích cho nhiều ngành công nghiệp – một cách tiếp cận có thể gọi là biến khí thải thành “vàng xanh”.
Thành tựu đầu tiên – Sẵn sàng thương mại hóa
Tại một nhà máy sản xuất chất hút ẩm ở TP.HCM, một hệ thống điện hóa nhỏ gọn đã âm thầm đi vào vận hành. Không gây tiếng ồn, không chiếm nhiều diện tích, hệ thống này đang thực hiện một nhiệm vụ đầy triển vọng: chuyển hóa khí CO₂ thành các hóa chất có giá trị. Đây là bước tiến quan trọng đầu tiên trong hành trình của CO2L Tech – một start-up được sáng lập bởi ba nhà khoa học gốc Việt tại Canada, với khát vọng biến khí thải carbon thành nguồn tài nguyên xanh.
Ba nhà sáng lập gồm:
-
TS. Nguyễn Ngọc Tú – tốt nghiệp Đại học Florida (Mỹ)
-
TS. Trần Lý Nguyệt Ánh – tốt nghiệp Đại học ETH Zurich (Thụy Sĩ)
-
TS. Đinh Cao Thắng – tốt nghiệp Đại học Laval (Canada)
Hiện cả ba đang công tác tại Đại học Queen (Canada) với chuyên môn trong các lĩnh vực hóa học, vật liệu và kỹ thuật hóa học. Họ cùng chia sẻ mối quan tâm chung: làm thế nào để giải quyết hiệu quả lượng khí CO₂ ngày càng tăng mà các nhà máy và khu công nghiệp đang thải ra hàng ngày.
Công nghệ nền tảng: Điện phân khử CO₂ (ECR)
Theo các nhà sáng lập, thách thức lớn nhất trong nền kinh tế xanh không chỉ dừng lại ở việc thu giữ carbon, mà còn là xử lý và tái sử dụng khí CO₂ sau khi thu giữ.
CO2L Tech sử dụng công nghệ điện phân khử CO₂ (Electrochemical CO2 Reduction – ECR), mô phỏng quá trình quang hợp trong tự nhiên. Tại đây, năng lượng tái tạo (như điện mặt trời, điện gió) được sử dụng để chuyển hóa khí CO₂ và nước thành các hợp chất hóa học có giá trị.
Điểm đột phá của công nghệ này là không sử dụng kim loại quý hiếm và đắt đỏ như vàng, bạc, bạch kim hay iridium để làm điện cực – vốn là rào cản chi phí trong nhiều công nghệ ECR hiện nay. Thay vào đó, CO2L Tech sử dụng các vật liệu thông dụng với chi phí thấp hơn hàng trăm lần, đồng thời tối ưu quy trình để vận hành trên quy mô công nghiệp.
Một lợi thế quan trọng khác là công nghệ ECR của CO2L Tech có thể xử lý trực tiếp khí CO₂ chưa tinh lọc, chứa nhiều tạp chất – điều mà nhiều giải pháp hiện tại chưa đáp ứng được.
Gây ấn tượng tại sân chơi khởi nghiệp xanh
Tại vòng chung kết cuộc thi Thách thức Net Zero tổ chức tại TP.HCM tháng 11/2024 – do Touchstone Partners, Quỹ Temasek Foundation (Singapore) và Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM (HIDS) phối hợp tổ chức – công nghệ của CO2L Tech đã được vinh danh ở lĩnh vực năng lượng tái tạo và trung hòa carbon. Dự án giành giải Nhất trị giá 5 tỷ đồng cùng khoản tài trợ 50.000 USD từ Touchstone Partners.
Ngay sau đó, CO2L Tech đã hợp tác với Công ty TNHH Nghiên cứu Khoa học và Phát triển Công nghệ Helen – đơn vị chuyên sản xuất chất hút ẩm tại TP.HCM – để triển khai thử nghiệm thương mại.
Theo TS. Trần Lý Nguyệt Ánh, nhóm đã lắp đặt thiết bị tại một nhà máy của đối tác và tiến hành các thử nghiệm sơ bộ. Mục tiêu trước mắt là xây dựng hệ thống điện hóa có công suất xử lý trên 1 tấn CO₂/năm cho mỗi mô-đun ECR. Với thiết kế dạng mô-đun, công suất có thể dễ dàng nâng cấp bằng cách bổ sung thêm các đơn vị vận hành.
Chiến lược phát triển – Từ acid formic đến quy mô hàng chục nghìn tấn CO₂/năm
CO2L Tech đang tập trung phát triển hệ thống ECR để sản xuất acid formic hoặc muối formate – những nguyên liệu cơ bản trong ngành hóa chất và dược phẩm. Trong tương lai gần, công ty đặt mục tiêu triển khai các hệ thống ECR có khả năng chuyển đổi đến 10.000 tấn CO₂ mỗi năm thông qua các dự án liên doanh và trình diễn công nghiệp tại Việt Nam.
Nếu thành công, công nghệ này không chỉ giải quyết bài toán phát thải trong ngành sản xuất chất hút ẩm mà còn có thể mở rộng ứng dụng sang nhiều ngành công nghiệp khác như hóa chất, vật liệu, năng lượng…
Thách thức và cơ hội trong thị trường công nghệ carbon
Mặc dù khởi đầu thuận lợi, nhưng CO2L Tech vẫn đối mặt với nhiều rào cản – đặc biệt là thuyết phục thị trường. Các công nghệ thu giữ và sử dụng carbon (CCU) hiện nay phần lớn vẫn còn chi phí cao, trong khi sản phẩm cuối từ CO₂ (như nhiên liệu hay hóa chất) thường đắt đỏ hơn sản phẩm truyền thống làm từ nhiên liệu hóa thạch.
Một phần nguyên nhân là do chưa có mức thuế carbon hoặc chính sách giới hạn phát thải rõ ràng tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Điều này khiến “chi phí xanh” – phần chi phí gia tăng cho sản phẩm thân thiện môi trường – trở thành gánh nặng lớn cho doanh nghiệp.
Ngoài ra, thị trường công nghệ khí hậu còn phụ thuộc nhiều vào yếu tố chính trị. Sự thay đổi chính phủ tại các quốc gia lớn như Mỹ có thể tác động mạnh đến dòng đầu tư và định hướng phát triển.
Hướng đi dài hạn – Phát triển công nghệ tại Việt Nam, mở rộng toàn cầu
Theo bà Ngô Thùy Ngọc Tú – Giám đốc điều hành Quỹ Touchstone Partners – trong xu hướng toàn cầu hướng đến phát triển bền vững, đầu tư vào công nghệ khí hậu sẽ là trụ cột chiến lược.
“Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề bởi biến đổi khí hậu. Với lợi thế về chi phí sản xuất và nguồn nhân lực nghiên cứu gốc Việt chất lượng cao, chúng ta hoàn toàn có thể trở thành trung tâm khởi nguồn cho các sáng kiến công nghệ đột phá”, bà Tú nhấn mạnh.
Để giảm thiểu rủi ro trong giai đoạn đầu, Touchstone Partners và các quỹ quốc tế như Temasek Foundation cung cấp các khoản tài trợ không hoàn lại, giúp start-up xanh thử nghiệm và triển khai sản phẩm mà không chịu áp lực tài chính từ vốn đầu tư mạo hiểm truyền thống.
CO2L Tech – Từ phòng thí nghiệm ra thế giới
Nhờ các cải tiến về vật liệu và kỹ thuật, CO2L Tech đang tạo ra sản phẩm có giá thành cạnh tranh với quy trình sản xuất hóa chất truyền thống. Mô hình kinh doanh của công ty hướng đến việc thương mại hóa công nghệ chuyển đổi CO₂ thông qua hợp tác chiến lược với doanh nghiệp trong ngành, tận dụng cơ sở hạ tầng hiện có để nhanh chóng mở rộng quy mô.
Doanh thu chủ yếu đến từ việc cung cấp các sản phẩm trung gian từ CO₂ như acid formic và muối formate – những hóa chất được sử dụng rộng rãi trong công nghiệp. Ngoài ra, CO2L Tech cũng đang nghiên cứu mô hình triển khai linh hoạt dưới dạng liên doanh hoặc cung cấp dịch vụ công nghệ tùy theo nhu cầu thị trường.
“Sau khi được quốc tế công nhận, hành trình của chúng tôi không còn dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm. Sứ mệnh vẫn vậy, nhưng tham vọng giờ đây lớn hơn nhiều: đưa công nghệ ra thế giới, góp phần thay đổi cách nhân loại sử dụng carbon”, TS. Nguyệt Ánh chia sẻ.
Kết luận
Trong bối cảnh khí hậu toàn cầu ngày càng biến động, công nghệ chuyển hóa CO₂ thành sản phẩm có giá trị là một trong những giải pháp bền vững và chiến lược nhất. CO2L Tech, với nền tảng khoa học vững chắc, mô hình linh hoạt và mục tiêu thương mại hóa rõ ràng, đang là một điểm sáng trong hệ sinh thái công nghệ xanh của Việt Nam và thế giới.
Source: https://baodautu.vn/bien-khi-thai-thanh-vang-xanh-d328046.html
Tham khảo: Tháp xử lý khí thải công nghiệp tốt nhất hiện nay
